Γράφει η Όλγα Δημοπούλου
Ήταν το 1977, όταν η NASA έστειλε στο διάστημα τα Voyager 1 και 2. Τα διαστημικά σκάφη ταξίδεψαν έχοντας μαζί τους ένα χρυσό δίσκο, το γνωστό “Golden Record”, με μουσικές από τη Γη, ήχους, χαιρετισμούς σε 55 γλώσσες και εικόνες. Ανάμεσα στα μουσικά κομμάτια που επιλέχθηκαν ήταν και το “Dark was the Night, Cold was the Ground” του Blind Willie Johnson.
Μα ποιος ήταν αυτός ο Blind Willie, που δεν τον ήξερε ούτε η μάνα του; Και αυτό είναι γεγονός, μιας και η μητέρα του πέθανε όταν αυτός ήταν μόλις τεσσάρων ετών. Ο πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε σύντομα, δυστυχώς με ολέθριες συνέπειες για το μικρό αγόρι. Σύμφωνα με μια ιστορία που διηγήθηκε η χήρα του Willie, στον ερευνητή Sam Charters, ο πατέρας του έπιασε την νέα του γυναίκα στην αγκαλιά ενός άλλου άντρα. Την ξυλοφόρτωσε άγρια και εκείνη για αντίποινα του πέταξε καυστική ποτάσα, αλλά ο μικρός Willie βρέθηκε ανάμεσα τους. Λάθος ώρα, στο λάθος σημείο. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσει την όρασή του.
Όλα αυτά συνέβησαν στο Marlin του Τέξας σε ένα αγρόκτημα, λίγο μετά το 1901, την χρονιά που γεννήθηκε ο Willie. Το ενδιαφέρον του τόσο για τη μουσική όσο και για τη θρησκεία άρχισε από πολύ μικρή ηλικία. Λέγεται ότι, όταν ήταν μόλις πέντε ετών έλεγε στους ανθρώπους ότι όταν θα μεγάλωνε θα γινόταν ιεροκήρυκας. Περίπου την ίδια εποχή, ο πατέρας του τού έφτιαξε μια κιθάρα από ένα κουτί πούρων.
Δεν γνωρίζουμε ποιος του έμαθε να παίζει κιθάρα. Λέγεται όμως ότι υιοθέτησε τον ιδιαίτερο τρόπο που τραγουδούσε τη βαθιά «ψεύτικη μπάσα» φωνή του από έναν τυφλό τραγουδιστή gospel του Marlin, τον Madkin Butler.
Όταν έφτασε στην εφηβεία του, ο Johnson ήδη τραγουδούσε και έπαιζε κιθάρα στους δρόμους του Marlin, χειμώνα και καλοκαίρι, για τα λίγα κέρματα που του έδιναν οι περαστικοί.
Το 1925 ζούσε στο Hearne του Τέξας, όπου ο πατέρας εργαζόταν σε αγροτκήματα. Κάθε πρωί ο George πήγαινε τον Willie με το αυτοκίνητο στην πόλη. Εκείνος έβρισκε ένα σημείο κάτω από κάποιο από τα υπόστεγα στον κεντρικό δρόμο και έπαιζε. Η τοπική οικονομία του Hearne ανθούσε χάρη στα τρία κερδοφόρα εργοστάσια παραγωγής τούβλων και ο Willie κέρδιζε καλά χρήματα. Τόσο καλά, μάλιστα, ώστε στους ίδιους δρόμους, την ίδια εποχή, έπαιζε και ο Blind Lemon Jefferson, ο πρώτος μεγάλος σταρ του ηχογραφημένου country blues.
Κάποια στιγμή μέσα στα επόμενα δύο χρόνια ο Johnson μετακόμισε στο Dallas. Έπαιζε στους δρόμους της πόλης όταν για πρώτη φορά τον αντίκρυσε η Angeline. Όπως δήλωσε αργότερα, “Είδα έναν ψηλό, αδύνατο άντρα με λεπτό μουστάκι, έναν σκοτεινό, έντονο άνθρωπο”. Ο Johnson τραγουδούσε το “If I Had My Way”. Όταν εκείνος έφυγε, εκείνη τον ακολούθησε, τραγουδώντας ξωπίσω του το ίδιο τραγούδι, μέχρι που τελικά ο Willie την άκουσε και τότε τον κάλεσε στο σπίτι της για να τραγουδήσουν ύμνους.
Η Angeline διηγήθηκε αργότερα στον Charters τι συνέβη.
Κάθισε στο πιάνο της και τραγούδησε με όλη της τη δύναμη τη δική της εκδοχή του “If I Had My Way”. Ο Johnson εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ, ώστε την ενθάρρυνε φωνάζοντας: Go on, gal, tear it up! Έλα, κοπέλα μου, δώσ’ τα όλα! Όταν εκείνη τελείωσε, του μαγείρεψε gumbo, ένα πικάντικο φαγητό του αμερικανικού Νότου, που φαίνεται πως του άρεσε τόσο πολύ, ώστε της έκανε πρόταση γάμου εκείνη κιόλας τη στιγμή. Ο γάμος τους έγινε την επόμενη κιόλας μέρα, στις 22 Ιουνίου 1927.
Η πρώτη ηχογράφηση του Johnson πραγματοποιήθηκε αργότερα την ίδια χρονιά, στις 3 Δεκεμβρίου 1927, για την Columbia Records στο Dallas. Ηχογράφησε έξι τραγούδια, όλα θρησκευτικά, αλλά τα γέμισε με μια παθιασμένη ένταση που ξεπηδούσε από τα αυλάκια των 78 στροφών. Ήταν μόνο η φωνή του και η κιθάρα του. Ωστόσο, το συναισθηματικό του παίξιμο με slide λειτουργούσε σαν δεύτερη φωνή, δημιουργώντας έναν υπέροχο διάλογο ερώτησης και απάντησης με το ίδιο του το τραγούδι.
Λέγεται ότι ο Johnson χρησιμοποιούσε έναν σουγιά για να παίζει slide. Όπως κι αν το έκανε, η τεχνική του είχε μια απαράμιλλη ακρίβεια. Και αυτό είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό αν σκεφτούμε ότι το Τέξας δεν διέθετε κάποια ιδιαίτερη παράδοση στην bottleneck ή τη slide guitar. Ο Johnson θα πρέπει ουσιαστικά να είχε μάθει μόνος του.
Εντυπωσιακό είναι επίσης το γεγονός ότι τραγουδούσε με δύο εντελώς διαφορετικές φωνές. Η μία φωνή ήταν ένας απαλός τενόρος, ενώ η άλλη μια βαθιά, βραχνή ψεύτικη μπάσα φωνή, που έτρεμε σαν τη φωνή ενός οργισμένου Θεού. Τις δύο αυτές φωνές τις αντιπαραθέτει με εκπληκτικό αποτέλεσμα στην εκτέλεσή του στο “Let Your Light Shine On Me”. Είναι σημαντικό να επισημάνουμε, ότι ο Johnson δεν ήταν απλώς ένας bluesman. Το έργο του βρίσκεται ακριβώς στο σημείο που το blues συναντά το gospel και το θρησκευτικό κήρυγμα.
Και ύστερα ήρθε η σιωπή. Μετά το 1930 δεν ξαναμπήκε σε στούντιο. Η Μεγάλη Ύφεση χτύπησε πολύ άσχημα την αγορά των δίσκων και ο Johnson συνέχισε να τραγουδά στους δρόμους και να κηρύττει. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Beaumont του Τέξας, όπου λειτουργούσε έναν μικρό χώρο προσευχής.
Πέθανε στις 18 Σεπτεμβρίου 1945, σε ηλικία 48 ετών. Οι λεπτομέρειες των τελευταίων χρόνων του παραμένουν κάπως ασαφείς και διάφορες πηγές έχουν δώσει διαφορετικές εκδοχές.
Το εκπληκτικό "Dark Was the Night, Cold Was The Ground" ηχογραφήθηκε το 1927. Δεν τραγουδά στίχους. Ακούγεται η κιθάρα του και ένας βαθύς, παρατεταμένος θρήνος/μουρμούρισμα, σαν να προσεύχεται χωρίς λόγια. Το κομμάτι βασίζεται σε παλαιότερο θρησκευτικό ύμνο για τη νύχτα της Γεθσημανής.
Μόνο ή NASA μπορεί να δώσει απαντήσεις για το πώς επιλέχθηκε ο Blind Willie Johnson, (εντελώς άγνωστος και άσημος) να μπει με αυτό το κομμάτι στο Golden Record και να ταξιδέψει στο διάστημα. Και σίγουρα αυτό είναι που κάνει την ιστορία του τόσο ξεχωριστή.
Πηγές, Texas State Historical Association
NASA Science
Samuel B.Charters
Για την ιστορία, τα 27 μουσικά κομμάτια του Golden Record 1. J. S. Bach – Brandenburg Concerto No. 2, 1stmovement Munich Bach Orchestra / Karl Richter - Γερμανία 2. “Kinds of Flowers” – court gamelan. Ιάβα 3. Percussion - Σενεγάλη 4. Pygmy Girls’ Initiation Song - Ζαΐρ 5. “Morning Star” & “Devil Bird” - Αβορίγινες της Αυστραλίας 6. “El Cascabel” Lorenzo Barcelata & Mariachi México — Μεξικό 7. “Johnny B. Goode” Chuck Berry — ΗΠΑ 8. Men’s House Song - Νέα Γουινέα 9. “Tsuru No Sugomori” (Crane’s Nest) Goro Yamaguchi, shakuhachi Ιαπωνία 10. Bach – “Gavotte en rondeaux” από την Partita No. 3 Arthur Grumiaux Γερμανία 11. Mozart – “Queen of the Night” aria, The Magic Flute Edda Moser / Bavarian State Opera - Αυστρία 12. “Tchakrulo” Παραδοσιακό τραγούδι της Γεωργίας 13. Panpipes and drum Περού 14. “Melancholy Blues” Louis Armstrong and His Hot Seven - ΗΠΑ 15. Bagpipes - Αζερμπαϊτζάν 16. Stravinsky – “Sacrificial Dance”, The Rite of Spring Columbia Symphony Orchestra / Igor Stravinsky 17. Bach – Prelude and Fugue in C, The Well-Tempered Clavier, Book 2 - Glenn Gould 18. Beethoven – Symphony No. 5, 1st movement Philharmonia Orchestra / Otto Klemperer 19. “Izlel je Delyo Hagdutin” Valya Balkanska - Βουλγαρία 20. Navajo Indians – Night Chant - ΗΠΑ 21. Holborne – “The Fairie Round” David Munrow & Early Music Consort of London - Αγγλία 22. Panpipes - Νήσοι Σολομώντα 23. Wedding Song - Περού 24. “Flowing Streams” Kuan P’ing-hu, ch’in - Κίνα 25. “Jaat Kahan Ho” Kesar Bai Kerkar, raga - Ινδία 26. “Dark Was the Night, Cold Was the Ground” Blind Willie Johnson - ΗΠΑ 27. Beethoven – String Quartet No. 13, Cavatina Budapest String Quartet Γερμανία/ΗΠΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:
Scotty Moore, η κιθάρα του Elvis
Μικρά πορτρέτα σημαντικών ανθρώπων: Guitar Slim...
Μικρά πορτρέτα σημαντικών ανθρώπων: Lightnin’ Hopkins...
Μικρά πορτρέτα σημαντικών ανθρώπων: Sonny Boy Williamson II
Lead Belly: Blues σε δώδεκα χορδές...
Little Willie John: rhythm ‘n’ blues από τη «στενή»...
Mississippi John Hurt: Ο γνωστός – άγνωστος των blues...
Ο Willie Dixon και τα Blues του Σικάγο...
Όλγα Δημοπούλου
Γεννήθηκα το 1960 και είμαι γραφίστας και βιβλιοδέτης, Ασχολούμαι με το design, το χειροποίητο βιβλίο, τα χάρτινα κοσμήματα και τα οριγκάμι, ενώ παράλληλα γράφω διηγήματα και ποιήματα. Με γοητεύουν η εικόνα, το βιβλίο, η μουσική και οι λέξεις. Διαφορετικοί τρόποι έκφρασης που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με ακολουθούν σε όλη μου τη ζωή. Πολλά είδη μουσικής ακούω αλλά με ενδιαφέρει ο στίχος, η ερμηνεία του και όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από την σύνθεση. Η ιστορία πίσω από τα τραγούδια.
Όλγα Δημοπούλου
Γεννήθηκα το 1960 και είμαι γραφίστας και βιβλιοδέτης, Ασχολούμαι με το design, το χειροποίητο βιβλίο, τα χάρτινα κοσμήματα και τα οριγκάμι, ενώ παράλληλα γράφω διηγήματα και ποιήματα. Με γοητεύουν η εικόνα, το βιβλίο, η μουσική και οι λέξεις. Διαφορετικοί τρόποι έκφρασης που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με ακολουθούν σε όλη μου τη ζωή. Πολλά είδη μουσικής ακούω αλλά με ενδιαφέρει ο στίχος, η ερμηνεία του και όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από την σύνθεση. Η ιστορία πίσω από τα τραγούδια.
Όλγα Δημοπούλου
Γεννήθηκα το 1960 και είμαι γραφίστας και βιβλιοδέτης, Ασχολούμαι με το design, το χειροποίητο βιβλίο, τα χάρτινα κοσμήματα και τα οριγκάμι, ενώ παράλληλα γράφω διηγήματα και ποιήματα. Με γοητεύουν η εικόνα, το βιβλίο, η μουσική και οι λέξεις. Διαφορετικοί τρόποι έκφρασης που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με ακολουθούν σε όλη μου τη ζωή. Πολλά είδη μουσικής ακούω αλλά με ενδιαφέρει ο στίχος, η ερμηνεία του και όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από την σύνθεση. Η ιστορία πίσω από τα τραγούδια.