Γράφει ο Προκόπης Σαμαρτζής
Φαντάσου ένα μικρό κλαμπ στο Λος Άντζελες, το 1968. Τρία παιδιά από το Οχάιο βρίσκονται στη σκηνή· μετά βίας τα βγάζουν πέρα. Λέγονται The Rockets. Είναι καλοί, αλλά κανείς δεν ενδιαφέρεται.
Και τότε μπαίνει ο Νιλ Γιανγκ...
Και τότε μπαίνει ο Νιλ Γιανγκ...
Ο Γιανγκ μόλις είχε φύγει από τους Buffalo Springfield. Έψαχνε έναν ήχο, κάτι ωμό και ηλεκτρικό, που να ταιριάζει με τη μουσική που ούρλιαζε μέσα στο κεφάλι του. Όταν άκουσε την κιθάρα του Ντάνι Γουίτεν, ήξερε ότι το είχε βρει.
«Θες να τζαμάρουμε;» ρώτησε ο Γιανγκ μετά τη συναυλία.
Αυτή η ερώτηση άλλαξε τα πάντα. Μέσα σε λίγους μήνες, οι Rockets μετονομάστηκαν σε Crazy Horse και ο Ντάνι Γουίτεν έγινε ο δεύτερος κιθαρίστας δίπλα στον Γιανγκ.
Ιανουάριος του 1969. Ξεκινούν οι ηχογραφήσεις του δεύτερου άλμπουμ του Νιλ Γιανγκ και του πρώτου με τους Crazy Horse: το σπουδαίο Everybody Knows This Is Nowhere, το άλμπουμ που έκανε τους Crazy Horse θρύλους.
Ο Γουίτεν τραγούδησε στο "Cinnamon Girl" μαζί με τον Γιανγκ. Η κιθάρα του χόρευε με του Γιανγκ στο "Down by the River", δέκα λεπτά υπνωτικού τζαμαρίσματος και καλλιτεχνικής ιδιοφυΐας.
H βρετανική NME χαρακτήρισε το άλμπουμ εξαιρετικό παράδειγμα "proto-grunge", όχι τυχαία, καθώς έβαλε τα θεμέλια για τον ηλεκτρικό ήχο που επηρέασε γενιές μουσικών, και κυρίως τα συγκροτήματα του Σιάτλ που θα έκαναν την τελευταία ροκ επανάσταση είκοσι χρόνια αργότερα.
Αυτό όμως που έκανε τη συνύπαρξή τους ξεχωριστή ήταν κάτι άλλο. Ο Ντάνι δεν προσπάθησε ποτέ να επισκιάσει τον Νιλ. Γέμιζε τα κενά. Δημιουργούσε τείχη ήχου που άφηναν τον Γιανγκ να πετάξει από πάνω με τα σόλο του. Μαζί έγιναν Crazy Horse. Μαζί έφτιαξαν έναν ήχο που έμοιαζε να αναπνέει.
«Θες να τζαμάρουμε;» ρώτησε ο Γιανγκ μετά τη συναυλία.
Αυτή η ερώτηση άλλαξε τα πάντα. Μέσα σε λίγους μήνες, οι Rockets μετονομάστηκαν σε Crazy Horse και ο Ντάνι Γουίτεν έγινε ο δεύτερος κιθαρίστας δίπλα στον Γιανγκ.
Ιανουάριος του 1969. Ξεκινούν οι ηχογραφήσεις του δεύτερου άλμπουμ του Νιλ Γιανγκ και του πρώτου με τους Crazy Horse: το σπουδαίο Everybody Knows This Is Nowhere, το άλμπουμ που έκανε τους Crazy Horse θρύλους.
Ο Γουίτεν τραγούδησε στο "Cinnamon Girl" μαζί με τον Γιανγκ. Η κιθάρα του χόρευε με του Γιανγκ στο "Down by the River", δέκα λεπτά υπνωτικού τζαμαρίσματος και καλλιτεχνικής ιδιοφυΐας.
H βρετανική NME χαρακτήρισε το άλμπουμ εξαιρετικό παράδειγμα "proto-grunge", όχι τυχαία, καθώς έβαλε τα θεμέλια για τον ηλεκτρικό ήχο που επηρέασε γενιές μουσικών, και κυρίως τα συγκροτήματα του Σιάτλ που θα έκαναν την τελευταία ροκ επανάσταση είκοσι χρόνια αργότερα.
Αυτό όμως που έκανε τη συνύπαρξή τους ξεχωριστή ήταν κάτι άλλο. Ο Ντάνι δεν προσπάθησε ποτέ να επισκιάσει τον Νιλ. Γέμιζε τα κενά. Δημιουργούσε τείχη ήχου που άφηναν τον Γιανγκ να πετάξει από πάνω με τα σόλο του. Μαζί έγιναν Crazy Horse. Μαζί έφτιαξαν έναν ήχο που έμοιαζε να αναπνέει.
Οι κριτικοί το κατάλαβαν αμέσως. Οι οπαδοί το ένιωσαν μέχρι το κόκαλο. Αυτό δεν ήταν απλώς ένα συγκρότημα συνοδείας. Ήταν χημεία.
Παρά τη δημιουργική και καλλιτεχνική επιτυχία όμως, ο Γουίτεν δεν ένιωθε καλά. Ο Ντάνι πάλευε με ρευματοειδή αρθρίτιδα από μικρός. Τα γόνατά του καίγονταν από συνεχή πόνο. Όταν κάποιος του πρόσφερε ηρωίνη, ανακάλυψε ότι ο πόνος εξαφανιζόταν. Η ανακούφιση ήταν άμεση. Η παγίδα, αόρατη.
Μέχρι το 1970, στις ηχογραφήσεις του After the Gold Rush, ο εθισμός του Ντάνι τον κατέτρωγε ζωντανό. Ο Γιανγκ έδιωξε τους Crazy Horse στη μέση των ηχογραφήσεων. Όμως δεν μπορούσε να μείνει μακριά από τη φωνή του Ντάνι. Τον έφερε πίσω για δεύτερα φωνητικά σε πέντε τραγούδια.
Βλέποντας τον φίλο του να αυτοκαταστρέφεται, ο Γιανγκ έγραψε το "The Needle and the Damage Done". Κάθε στίχος έδειχνε κατευθείαν στον Ντάνι.
«Κάθε πρεζάκι είναι σαν έναν ήλιο που δύει».
Το 1971, οι Crazy Horse έφτιαξαν έναν δίσκο χωρίς τον Νιλ Γιανγκ. Ο Ντάνι έγραψε πέντε τραγούδια, ανάμεσά τους μια σπαρακτική μπαλάντα με τίτλο "I Don't Want to Talk About It".
Την έγραψε μετά από έναν καβγά με τη φίλη του. Τον κατηγορούσε ότι δεν μπορούσε να εκφράσει τα συναισθήματά του. Αυτό τον τσάκισε. Κάθισε και έγραψε το τραγούδι μέσα σε λίγα λεπτά: ένας άνθρωπος τόσο ραγισμένος που μπορεί μόνο να σου ζητήσει να ακούσεις την καρδιά του.
Το τραγούδι έγινε γνωστό όταν ο Ροντ Στιούαρτ το διασκεύασε το 1975 και έφτασε στο νούμερο ένα παγκοσμίως. Εκατομμύρια αγόρασαν τον δίσκο. Ο Ντάνι δεν είδε ούτε δεκάρα. Ήταν ήδη νεκρός.
Στα τέλη του 1972, ο εθισμός του Ντάνι είχε νικήσει. Οι Crazy Horse τον αντικατέστησαν. Περιπλανιόταν χαμένος, απελπισμένος.
Ο Γιανγκ ετοίμαζε τη μεγαλύτερη περιοδεία της καριέρας του. Το Harvest τον είχε κάνει ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της ροκ. Χρειαζόταν έναν ρυθμικό κιθαρίστα. Χωρίς δεύτερη σκέψη, πρόσφερε τη δουλειά στον Ντάνι.
«Μια τελευταία ευκαιρία», σκέφτηκε ο Γιανγκ. «Ίσως αυτό τον σώσει».
Ο Ντάνι εμφανίστηκε στο σπίτι του Γιανγκ για πρόβες τον Νοέμβριο του 1972. Όμως ο άνθρωπος που μπήκε μέσα δεν ήταν ο μουσικός που θυμόταν. Ο Ντάνι δεν θυμόταν τα τραγούδια. Δεν μπορούσε να κρατήσει ρυθμό. Δεν καταλάβαινε απλές αλλαγές συγχορδιών. Καθόταν εκεί σαν φάντασμα, ενώ το συγκρότημα έπαιζε γύρω του.
Ο Γιανγκ είχε γεμάτα στάδια να τον περιμένουν. Σεβόταν το κοινό του και φημιζόταν για την καλλιτεχνική του ακεραιότητα. Είχε μια φήμη να προστατέψει.
Στις 18 Νοεμβρίου πήρε τη δυσκολότερη απόφαση της ζωής του.
«Ντάνι, δεν λειτουργεί. Δεν είσαι αρκετά συγκεντρωμένος».
Του έδωσε πενήντα δολάρια και ένα εισιτήριο αεροπλάνου για το Λος Άντζελες.
Η απάντηση του Ντάνι ράγισε την καρδιά του Γιανγκ:
«Δεν έχω πού αλλού να πάω, φίλε».
Και μετά έφυγε.
Εκείνο το βράδυ, το ίδιο βράδυ που απολύθηκε, το ίδιο βράδυ που προσγειώθηκε στο Λος Άντζελες, ο Ντάνι Γουίτεν άφησε την τελευταία του πνοή.
Ο ιατροδικαστής είπε ότι ήταν Βάλιουμ και αλκοόλ. Όχι ηρωίνη. Ο Ντάνι προσπαθούσε να καθαρίσει, χρησιμοποιώντας άλλα φάρμακα για να διαχειριστεί τον πόνο και τον εθισμό. Ένας λάθος υπολογισμός. Ένας μοιραίος συνδυασμός.
Το τηλέφωνο χτύπησε στο σπίτι του Γιανγκ.
«Ο Ντάνι Γουίτεν είναι νεκρός».
O Neil Young με τους Crazy Horse
Ο Γιανγκ έπρεπε να βγει κατευθείαν από εκείνο το τηλεφώνημα στις μεγαλύτερες σκηνές της καριέρας του. Κάθε βράδυ έπαιζε μπροστά σε χιλιάδες, ενώ μέσα του τον διέλυαν η θλίψη και οι ενοχές.
«Αυτό με τσάκισε», είπε χρόνια αργότερα. «Αγαπούσα τον Ντάνι. Ένιωθα υπεύθυνος».
Μήνες μετά, ο roadie και στενός συνεργάτης του Γιανγκ, ο Μπρους Μπέρι, τον οποίο ο Ντάνι είχε μυήσει στην ηρωίνη, πέθανε κι αυτός από υπερβολική δόση.
Δύο φίλοι. Δύο κηδείες. Όλα εξαιτίας μιας βελόνας.
Το 1973, ο Γιανγκ κλείστηκε στο στούντιο με ό,τι είχε απομείνει από τους Crazy Horse.
Ηχογράφησαν το Tonight's the Night, έναν συναισθηματικά φορτισμένο δίσκο αφιερωμένο στον Ντάνι και τον Μπρους.
Ακούγεται σαν εξορκισμός. Γιατί ακριβώς αυτό ήταν.
Σε ένα κομμάτι, το "Come On Baby Let's Go Downtown", η φωνή του Ντάνι ακούγεται για τελευταία φορά. Ηχογραφημένο ζωντανά το 1970, τον δείχνει στην κορυφή του, σίγουρο, δυνατό, ζωντανό. Έτσι ήθελε ο Γιανγκ να τον θυμάται ο κόσμος.
Τα χρόνια πέρασαν. Οι ενοχές δεν έφυγαν ποτέ.
«Στη ζωή σου βρίσκεις μόνο έναν μουσικό με τον οποίο συνδέεσαι πραγματικά», είπε ο Γιανγκ.
«Για μένα, αυτός ήταν ο Ντάνι Γουίτεν».
Στο μεταξύ, το "I Don't Want to Talk About It" συνέχισε να βρίσκει νέο κοινό. Το τραγούδησε η Ρίτα Κούλιτζ. Το διασκεύασαν οι Indigo Girls. Το 1988, οι Everything But The Girl και η μαγική φωνή της Τρέισι Θορν το έκαναν ξανά επιτυχία.
Πάνω από 120 καλλιτέχνες το ηχογράφησαν.
Εκατομμύρια άνθρωποι έκλαψαν με τα λόγια του Ντάνι. Οι περισσότεροι δεν έμαθαν ποτέ το όνομά του.
Κι εδώ βρίσκεται η τραγική ειρωνεία: ο Ντάνι δεν πέθανε από ηρωίνη. Πέθανε προσπαθώντας να γίνει καλύτερα. Παίρνοντας Βάλιουμ για να αντέξει τη στέρηση. Πίνοντας για να μουδιάσει τον πόνο. Παλεύοντας να γίνει ο μουσικός που χρειαζόταν ο Νιλ Γιανγκ.
Την ημέρα που έχασε το τελευταίο του στήριγμα, τη θέση του στο συγκρότημα που έδινε νόημα στη ζωή του, έκανε ένα λάθος στη δοσολογία. Έναν συνδυασμό που σταμάτησε για πάντα την καρδιά του.
Ο Ντάνι Γουίτεν πέθανε στα είκοσι εννέα, χωρίς να έχει πού αλλού να πάει. Όμως η μουσική του επέζησε. Η κιθάρα του ακόμα μαγεύει στο "Down by the River". Η φωνή του ακόμα υψώνεται στο "Cinnamon Girl". Η μπαλάντα του ακόμα θεραπεύει ραγισμένες καρδιές και επουλώνει πληγές σε όλο τον κόσμο.
Η βελόνα του πήρε τη ζωή. Αλλά δεν μπόρεσε να αγγίξει τα τραγούδια του.
Ο Νιλ Γιανγκ κουβάλησε εκείνο το τηλεφώνημα του Νοέμβρη για πενήντα χρόνια. Την απόφαση που τον στοίχειωνε. Το χαρτονόμισμα των πενήντα δολαρίων. Το εισιτήριο του αεροπλάνου. Τον φίλο που δεν μπόρεσε να σώσει.
Μερικές φορές η αγάπη δεν είναι αρκετή. Μερικές φορές οι δεύτερες ευκαιρίες έρχονται πολύ αργά. Μερικές φορές η ζημιά πάει πιο βαθιά απ' όσο μπορεί να γιατρέψει οποιαδήποτε μουσική.
Η βελόνα και η ζημιά που έκανε.
Αλλά η μουσική, με κάποιον μαγικό τρόπο, πάντα επιβιώνει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:
Προκόπης Σαμαρτζής
Ανορθόδοξος μουσικόφιλος, επιλεκτικός βιβλιοφάγος, ένας όχι και τόσο σινεφίλ που αγαπά τις ταινίες από την Αμφιάλη
Προκόπης Σαμαρτζής
Ανορθόδοξος μουσικόφιλος, επιλεκτικός βιβλιοφάγος, ένας όχι και τόσο σινεφίλ που αγαπά τις ταινίες από την Αμφιάλη
