Γράφει ο Προκόπης Σαμαρτζης
Ένας μικρός φόρος τιμής σε έναν σπουδαίο εικονοκλάστη της τέχνης, που γεννήθηκε πριν από 110 χρόνια.
Ο Louis Thomas Hardin γεννήθηκε το 1916 στο Κάνσας των Ηνωμένων Πολιτειών. Από την ηλικία των πέντε ετών άρχισε να παίζει μουσική χρησιμοποιώντας αυτοσχέδια ντραμς που είχε κατασκευάσει μόνος του. Λίγα χρόνια αργότερα, όταν η οικογένειά του μετακόμισε στο Ουαϊόμινγκ, ο πατέρας του τον πήγε σε μια τελετή ιθαγενών Αμερικανών. Εκεί, καθισμένος στα πόδια του αρχηγού της φυλής, έπαιξε ένα τύμπανο tom-tom. Η εμπειρία αυτή, και κυρίως η επαφή του με τους ρυθμούς και τα όργανα των Ινδιάνων, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μουσική του αντίληψη. Στα δεκαέξι του χρόνια έχασε την όρασή του έπειτα από ατύχημα...
Αφού φοίτησε σε σχολεία τυφλών και διδάχθηκε τις βασικές αρχές της μουσικής, ανέπτυξε μόνος του την ικανότητα της ακρόασης και της σύνθεσης σε αξιοθαύμαστο βαθμό. Έζησε για ένα διάστημα στο Αρκάνσας και το 1942 κέρδισε υποτροφία για σπουδές στο Μέμφις. Έναν χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου γνώρισε από κοντά τις πρωτοποριακές τάσεις της κλασικής και της τζαζ μουσικής, ερχόμενος σε επαφή με σημαντικούς αβανγκάρντ συνθέτες της εποχής. Από το 1943 έως το 1974 έζησε ως μουσικός του δρόμου στη Νέα Υόρκη, έχοντας ως μόνιμο «στέκι» του τη γωνία της 54ης Οδού και της 6ης Λεωφόρου. Δεν άργησε να γίνει γνωστός ως «ο Βίκινγκ της 6ης Λεωφόρου» και, με το πέρασμα των χρόνων, μετατράπηκε σε μία από τις πιο εμβληματικές και καλτ φιγούρες της πόλης.
Με τη μακριά γενειάδα του, τα αυτοσχέδια ρούχα, τον μανδύα, το κράνος με τα κέρατα και το δόρυ στο χέρι, έμοιαζε με χαρακτήρα βγαλμένο από κάποιον μύθο που περιπλανιόταν ανάμεσα στους ουρανοξύστες του Μανχάταν. Στεκόταν για ώρες στην 6η Λεωφόρο σαν φύλακας μιας αόρατης πύλης. Άλλοτε πουλούσε ποιήματα και χειρόγραφες συνθέσεις, άλλοτε έπαιζε τα παράξενα μουσικά όργανά του και άλλοτε παρέμενε ακίνητος και σιωπηλός, παρατηρώντας τον κόσμο να περνά μπροστά του. Το 1947 υιοθέτησε το ψευδώνυμο «Moondog», προς τιμήν, όπως έλεγε, «ενός σκύλου που αλυχτούσε στο φεγγάρι περισσότερο από κάθε άλλον σκύλο που είχα ακούσει». Παρά τη φήμη που απέκτησε και την αναγνώριση που γνώρισε, αρνήθηκε επανειλημμένα να εγκαταλείψει τους δρόμους που αγαπούσε.
Απέρριψε προτάσεις και οικονομικές απολαβές που θα μπορούσαν να του εξασφαλίσουν μια εντελώς διαφορετική ζωή, επιλέγοντας να παραμείνει πιστός στον δικό του τρόπο ύπαρξης και δημιουργίας. Το 1972 εγκατέλειψε τη Νέα Υόρκη και μετακόμισε στην Ευρώπη, καταλήγοντας τελικά στη Γερμανία. Ακόμη και εκεί συνέχισε να εμφανίζεται δημόσια ντυμένος ως Βίκινγκ. Το 1974 η Iliana Sommer τον φιλοξένησε στο οικογενειακό της σπίτι. Η συμβολή της υπήρξε καθοριστική: τον βοήθησε να εκδώσει τα μεταγενέστερα έργα του και φρόντισε ώστε η καλλιτεχνική του κληρονομιά να διασωθεί και να παραμείνει ζωντανή. Ο Moondog έζησε μαζί με την οικογένειά της μέχρι τον θάνατό του, το 1999. Ο Moondog υπήρξε ένας αληθινός πρωτοπόρος. Ένας άνθρωπος που έζησε για την τέχνη και όχι από αυτήν. Εφηύρε μουσικά όργανα όπως το «Oo», μια μικρή τριγωνική άρπα, και το «Trimba», ένα τριγωνικό κρουστό όργανο που σχεδίασε στα τέλη της δεκαετίας του 1940.
Η επιρροή του υπήρξε τεράστια για τις επόμενες γενιές μουσικών και συνθετών. Δημιουργοί όπως ο Steve Reich και ο Philip Glass τον αναγνώρισαν ως μία από τις σημαντικότερες πηγές έμπνευσης για την ανάπτυξη του μουσικού μινιμαλισμού. Ίσως η πιο χαρακτηριστική περιγραφή για τον ίδιο να ήταν εκείνη που δημοσίευσαν οι New York Times: «Ο Moondog υπήρξε για το τοπίο της Νέας Υόρκης τόσο αναγνωρίσιμος όσο το Empire State Building». "Το 1963, όταν η Μόνα Λίζα είχε παραχωρηθεί προσωρινά στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, το λύκειό μου στο Νότιο Τζέρσεϊ οργάνωσε μια εκπαιδευτική εκδρομή στη Νέα Υόρκη για να δούμε αυτό το σχεδόν ιερό κειμήλιο. Καθώς το σχολικό μας λεωφορείο διέσχιζε τους δρόμους του Μανχάταν — τους οποίους σχεδόν κανείς από εμάς δεν είχε ξαναδεί — μέναμε έκπληκτοι βλέποντας νέους ανθρώπους λίγο μεγαλύτερους από εμάς, με μακριά μαλλιά, ντυμένους με τζιν (που δεν επιτρεπόταν στο σχολείο μας), να κουβαλούν χαρτοφύλακες με σχέδια - φοιτητές καλών τεχνών! Και τότε, σε μια γωνία του δρόμου, εμφανίστηκε αυτή η εκπληκτική μορφή: με ρόμπα, κράνος με κέρατα και ένα δόρυ. Δεν είχαμε την παραμικρή ιδέα ποιος ή τι θα μπορούσε να είναι. Πρέπει να άκουσε την αντίδρασή μας μέσα από το λεωφορείο, γιατί καθώς προχωρούσαμε αργά μέσα στην κίνηση, ξαφνικά αναπήδησε πάνω στα λυγισμένα του γόνατα και έδειξε τον ουρανό με το ελεύθερο χέρι του. Ήταν τυφλός (κάτι που τότε δεν γνωρίζαμε), αλλά με κάποιον τρόπο μας αντιλήφθηκε και επικοινώνησε μαζί μας. Μόνο χρόνια αργότερα κατάλαβα ποιος ήταν, όμως ο Moondog μού είχε δείξει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι δεν βρισκόμουν πια στο Κάνσας και ότι η Νέα Υόρκη ήταν το μέρος όπου επρόκειτο να συμβούν τα πάντα. Η Μόνα Λίζα αποδείχθηκε τελικά εντελώς βαρετή."
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:
Νίκος Σκαλκώτας: Ο καλλιτέχνης που διάβαζε τον κόσμο μέσα από τους ήχους του...
Το "Bitches Brew" του Miles Davis: Ανανεώνοντας τη φαντασία στην τζαζ...
Nica: Η «βαρόνη της τζαζ» που πραγματικά έκανε την τέχνη, να στρατευτεί...
Charlie "Bird" Parker: Μια πολύ σύντομη σκηνή...
Thelonious Monk: Μια παρακαταθήκη που ευδοκιμεί...
Προκόπης Σαμαρτζής
Ανορθόδοξος μουσικόφιλος, επιλεκτικός βιβλιοφάγος, ένας όχι και τόσο σινεφίλ που αγαπά τις ταινίες από την Αμφιάλη
Προκόπης Σαμαρτζής
Ανορθόδοξος μουσικόφιλος, επιλεκτικός βιβλιοφάγος, ένας όχι και τόσο σινεφίλ που αγαπά τις ταινίες από την Αμφιάλη
Προκόπης Σαμαρτζής
Ανορθόδοξος μουσικόφιλος, επιλεκτικός βιβλιοφάγος, ένας όχι και τόσο σινεφίλ που αγαπά τις ταινίες από την Αμφιάλη
