Γράφει ο Γιάννης Καστανάρας
Η σφαγή του Τλατελόλκο έλαβε χώρα το απόγευμα και τη νύχτα της 2 Οκτωβρίου 1968, στην Πλατεία των Τριών Πολιτισμών, στην περιοχή Τλατελόλκο της Πόλης του Μεξικού, δέκα ημέρες πριν από την έναρξη των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1968 πρωτεύουσα της χώρας: ο στρατός και ένοπλοι παρακρατικοί πυροβόλησαν φοιτητές που διαδήλωναν. Ο αριθμός των νεκρών παραμένει αμφιλεγόμενος: ορισμένες εκτιμήσεις τους τοποθετούν σε χιλιάδες, αλλά οι περισσότερες πηγές αναφέρουν μεταξύ 200 και 300 νεκρών. Ο ακριβής αριθμός των ατόμων που συνελήφθησαν είναι επίσης αδιευκρίνιστος – σίγουρα όχι λιγότεροι από χίλιοι.
Το 1968, φοιτητές σε όλο τον κόσμο αμφισβήτησαν τις πολιτικές και τις πρακτικές των κυβερνήσεών τους. Οι φοιτητές οργάνωσαν διαδηλώσεις στην Αίγυπτο, την Ιταλία, τη Γιουγκοσλαβία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ουρουγουάη και τη Γαλλία. Το Μεξικό δεν αποτέλεσε εξαίρεση και οι φοιτητές οργανώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν για την έλλειψη πραγματικής δημοκρατίας στο Μεξικό. Στο πολιτικό σύστημα κυριαρχούσε εδώ και δεκαετίες ένα κόμμα, το Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα (PRI) και όλοι οι πρόεδροι του Μεξικού από το 1929 προέρχονταν από αυτό, κάτι που άλλαξε μόλις το 2000 με τη νίκη του Βισέντε Φοξ και του Κόμματος Εθνικής Δράσης (PAN). Κάθε προσπάθεια των φοιτητών να εκδηλώσουν τις διαμαρτυρίες τους αντιμετωπιζόταν με καταστολή.
Αλλά και στην πρωτεύουσα του Μεξικού είχαν προηγηθεί μήνες πολιτικών αναταραχών, παράλληλα με τις φοιτητικές διαδηλώσεις και τις ταραχές που ξεσπούσαν σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια του 1968, αλλά ο πρόεδρος Γκουστάβο Ντίαζ Ορντάζ ήταν αποφασισμένος να τις σταματήσει και τον Σεπτέμβριο έδωσε εντολή στον στρατό να καταλάβει την πανεπιστημιούπολη του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού, του μεγαλύτερου εκπαιδευτικού ιδρύματος της χώρας. Φοιτητές ξυλοκοπήθηκαν και συνελήφθησαν αδιακρίτως και στις 23 Σεπτεμβρίου ο πρύτανης Χαβιέρ Μπάρος Σιέρα παραιτήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Οι διαδηλωτές φοιτητές, ωστόσο, δεν αποθαρρύνθηκαν. Οι διαδηλώσεις πήραν μεγαλύτερες διαστάσεις και στις 2 Οκτωβρίου, μετά από φοιτητικές απεργίες που διήρκεσαν εννέα εβδομάδες, 15.000 φοιτητές από διάφορα πανεπιστήμια διαδήλωσαν απολύτως ειρηνικά στους δρόμους της Πόλης του Μεξικού, κρατώντας κόκκινα γαρίφαλα για να διαμαρτυρηθούν για την κατάληψη του πανεπιστημιακού συγκροτήματος από τον στρατό. Με το σούρουπο, 5.000 φοιτητές και εργαζόμενοι, πολλοί από τους οποίους με τις συζύγους και τα παιδιά τους, ήταν συγκεντρωμένοι έξω από ένα συγκρότημα διαμερισμάτων στην Πλατεία Τριών Πολιτισμών στο Τλατελόλκο με βασικό σύνθημα, «¡No queremos olimpiadas, queremos revolución!» («Δεν θέλουμε Ολυμπιακούς Αγώνες, θέλουμε επανάσταση!»)
Η σφαγή ξεκίνησε προς το ηλιοβασίλεμα, όταν αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις —εξοπλισμένες με θωρακισμένα οχήματα και άρματα μάχης— περικύκλωσαν την πλατεία και άρχισαν να πυροβολούν με αληθινά πυρά προς το πλήθος, χτυπώντας όχι μόνο διαδηλωτές αλλά και αθώους περαστικούς,, μεταξύ των οποίων και παιδιά. Πολύ σύντομα στο έδαφος σχηματίστηκαν σωροί πτωμάτων. Η σφαγή συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, με τους στρατιώτες να προχωρούν από σπίτι σε σπίτι στις πολυκατοικίες δίπλα στην πλατεία.
Το τραγικό περιστατικό της 2 Οκτωβρίου του 1968 έγινε στον ίδιο τόπο όπου σχεδόν 500 χρόνια νωρίτερα είχε διαπραχθεί η σφαγή των αυτοχθόνων Αζτέκων από τους αποικιοκράτες Ισπανούς στο Τλατελόλκο.
Η επίσημη εξήγηση της κυβέρνησης για το περιστατικό ήταν ότι ένοπλοι προβοκάτορες που είχαν ακροβολιστεί σε κτίρια με θέα προς το πλήθος, είχαν ξεκινήσει την ανταλλαγή πυρών. Βρίσκοντας ξαφνικά τους εαυτούς τους στο στόχαστρο ελεύθερων σκοπευτών, οι δυνάμεις ασφαλείας απλώς ανταπέδωσαν τα πυρά σε αυτοάμυνα.
Το 2002, ο τότε Πρόεδρος Βισέντε Φοξ ανέθεσε σε ειδικό εισαγγελέα να διερευνήσει τη μαζική σφαγή και άλλα περιστατικά που σχετίζονταν με τον «βρώμικο πόλεμο» του Μεξικού εναντίον αριστερών ακτιβιστών. Η έρευνα οδήγησε στην απαγγελία κατηγοριών για γενοκτονία εναντίον του πρώην προέδρου της χώρας Λουίς Ετσεβέρια, ο οποίος τότε ήταν υπουργός Εσωτερικών και υπεύθυνος για την εθνική ασφάλεια υπό την κυβέρνηση του Προέδρου Ορντάζ. Ο Ετσεβέρια αρνήθηκε κάθε παράνομη πράξη και οι προσπάθειες για τη δίωξή του απέτυχαν το 2007. Η ειδική εισαγγελία έκλεισε την ίδια χρονιά, αφήνοντας πολλά ερωτήματα αναπάντητα.
Η μεξικανική κυβέρνηση αναγνώρισε τελικά τη σφαγή ως «έγκλημα του κράτους» το 2018, μία εβδομάδα πριν από τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τις μαζικές δολοφονίες. Σήμερα τα βιβλία ιστορίας της Πέμπτης Δημοτικού στο Μεξικό περιλαμβάνουν ένα ολόκληρο σχετικό κεφάλαιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:
Βίκτορ Χάρα: «Το τραγούδι μου είναι η σκαλωσιά που χτίζουμε για να φτάσουμε στ’ άστρα»...
Mάης '68: Κομμάτια κι αποσπάσματα και μερικά ενσταντανέ...
Σικάγο 1968: «Όλος ο κόσμος παρακολουθεί»...
Εξέγερση της καθημερινής ζωής: Henri Lefebvre, «Η εισβολή του Μάη»...
Μάης '68: Υποφερτός ή Ανυπόφορος;
Guy Debord: "Σημειώσεις για το Ζήτημα των Μεταναστών” (1985)...
Τάνγκο και αναρχία: Οι επαναστατικές ρίζες ενός από τους δημοφιλέστερους χορούς στον κόσμο...
{youtube}v=ukFhs746XZQ{youtube}
Γιάννης Καστάναρας
Ο Γιάννης Καστάναρας είναι καθ' έξιν και κατ΄ επάγγελμα slacker, συνεκδότης και executive producer (ο,τι κι αν σημαίνει αυτό το πράγμα) του φανζίν Merlin's Music Box.
Γιάννης Καστάναρας
Ο Γιάννης Καστάναρας είναι καθ' έξην και καθ΄ επάγγελμα slacker, συνεκδότης και executive producer (ο,τι κι αν σημαίνει αυτό το πράγμα) του φανζίν Merlin's Music Box.
Γιάννης Καστάναρας
Ο Γιάννης Καστάναρας είναι καθ' έξην και καθ΄ επάγγελμα slacker, συνεκδότης και executive producer (ο,τι κι αν σημαίνει αυτό το πράγμα) του φανζίν Merlin's Music Box.
