Γράφει ο Θανάσης Μήνας
Μια νέα τριπλή ανθολογία της εταιρείας Cherry Red που υπογραμμίζει τη μουσική αλληλεπίδραση και την ταξική αλληλεγγύη ανάμεσα στο punk και την reggae στην Αγγλία των late 70’ς.
Η συμμαχία ανάμεσα στο punk και στη reggae στην Αγγλία, στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ‘ 70, σφυρηλατήθηκε μέσω ταξικών δεσμών. Οι νεαροί punks, που προέρχονταν στην πλειοψηφία τους από την εργατική τάξη και οι Τζαμαϊκανοί μετανάστες στο Μπρίξτον, το Κένσινγκτον και αλλού, αντιμετώπιζαν παρόμοια προβλήματα: ανεργία, απόρριψη από την καθεστηκυία τάξη, αστυνομική βία, στην περίπτωση των μαύρων, φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό…
Οι πρώτες ενδείξεις ότι ψήνεται μια τέτοια συμμαχία φάνηκαν στις ιστορικές συναυλίες του Bob Marley και των Wailers στις 17 και 18 Ιουλίου 1975 στο Lyceum Theatre του Λονδίνου. Δεν θεωρήθηκαν απλώς συναυλίες (ή…events). Σε μια εποχή που τα επαναστατικά αντιαποικιακά κινήματα βρίσκονταν στο απόγειό τους σε Αφρική και Καραϊβική, οδηγώντας τη μια χώρα μετά την άλλη στην ανεξαρτησία από τους λευκούς καπιταλιστές-αποικιοκράτες, ο Marley θεωρήθηκε όχι απλώς ένας εξωτικός «μύστης», αλλά ένας «ράστα Τσε Γκεβάρα επί σκηνής». Το μίλιταντ ντύσιμό του, με το στρατιωτικό παντελόνι και τις αρβύλες, θα το υιοθετούσαν πρόθυμα οι νεαροί Άγγλοι πανκς. Ανάμεσα στο κοινό σε εκείνες τις δύο συναυλίες ήταν ο Johnny Lydon, ο Joe Strummer, o Keith Levine, και άλλοι από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας μας.
Στις 18 Μαρτίου του 1977 κυκλοφόρησε το “White Riot”, πρώτο single των Clash. Αν και αμφιλεγόμενο στην εποχή του, στιχουργικά ήταν ένα κάλεσμα σε δράση, που πηγάζει από την εργατική τάξη και πραγματεύεται ζητήματα φυλής, ταξικής οικονομίας και την ανάγκη για εξέγερση. Προκαλεί τους λευκούς νέους να αγωνιστούν ενάντια στη συστημική καταπίεση, αντί να συμβιβαστούν με μια κοινωνία εφησυχασμού. Το τραγούδι ήταν εμπνευσμένο από την εξέγερση των Τζαμαϊκανών στο Καρναβάλι του Νότινγκ Χιλ (29-30 Αυγούστου 1976). Ο τραγουδιστής/κιθαρίστας Joe Strummer και ο μπασίστας Paul Simonon έγιναν μάρτυρες συγκρούσεων ανάμεσα σε νεαρούς μαύρους και την αστυνομία, με αφορμή τη συστηματική παρενόχληση που υφίσταντο οι πρώτοι.
O John Lydon και ο Don Letts με τους Joe Strummer και Paul Simon των Clash με... αλλόκοτη περιβολή!
Στις αρχές του 1976 ο Τζαμαϊκανός Don Letts, μετέπειτα κινηματογραφιστής και συνεργάτης των Clash, προσλήφθηκε ως DJ στο θρυλικό 100 Club – το κατεξοχήν punk club του Λονδίνου. «Το 1976 δεν υπήρχαν πολλοί punk δίσκοι. Έτσι άρχισα να παίζω δίσκους reggae και dub από την Τζαμάικα για να γεμίσω το πρόγραμμα. Και οι punks ανταποκρίνονταν, έρχονταν και με ρωτούσαν τι είναι αυτό; και τι είναι το άλλο;»
«Δεν είχα ξανακούσει μουσική σαν κι αυτή», παραδέχεται ο Keith Levine, ο αρχικός κιθαρίστας των Clash στην εμβρυακή τους μορφή και κατόπιν βασικός στους PIL. «Οι συγχορδίες και ο ρυθμός ήταν διαφορετικοί από αυτούς του rock ‘n’ roll. Μου φάνηκε ενδιαφέρον και έτσι όταν σχηματίσαμε τους PIL, άρχισα να χρησιμοποιώ αυτά τα μοτίβα».
Οι πειραματισμοί του Levine με τη ρυθμολογία της Τζαμάικα (όπου η κιθάρα είναι ουσιαστικά τμήμα της rhythm section) φαίνονται καθαρά στο δεύτερο άλμπουμ των PIL, το περίφημο πια Metal Box (1979), που ήταν σαφώς προσανατολισμένο προς το dub. Βεβαίως, μπάσο στους PIL έπαιζε ο Joh Wobble, ο φανατικότερος θιασώτης του dub στη Μεγάλη Βρετανία. Η επακόλουθη διασταύρωση είδε τα punk συγκροτήματα να αρχίζουν να υιοθετούν ρυθμούς dub και τεχνικές παραγωγής στον ήχο τους και οι καταξιωμένοι παραγωγοί reggae και dub άρχισαν να συνεργάζονται με punk συγκροτήματα.
Ο χώρος μιας δισκοκριτικής προφανώς δεν επαρκεί για να παρατεθούν ξεχωριστά οι ατομικές ιστορίες των περισσότερων από 50 μουσικών και συγκροτημάτων που ανθολογούνται στο τριπλό άλμπουμ Armagideon Time της εταιρείας Cherry Red (τζαμαϊκανή φωνητική παραφθορά της λέξης Armageddon).
Με ρευστή, αναλογική ηχώ, αραιά φωνητικά γεμάτα αντήχηση, δυνατές μπασογραμμές και χαλαρούς ρυθμούς, το Armagideon Time ανατρέχει στο crossover dub-punk στο Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού, φέρνοντας κοντά συγκροτήματα της εργατικής τάξης στολισμένα με αδιάβροχα, Τζαμαϊκανούς παραγωγούς, Βρετανούς πρωτοπόρους της reggae, φανατικούς πανκ και μελλοντικούς εκφραστές της dub με έδρα το Λονδίνο σε μια απίθανη περιπέτεια ηχητικής σύγκρουσης.
Όσον αφορά τα τραγούδια, περιλαμβάνονται punk και post-punk ηχογραφήσεις επηρεασμένες από dub και reggae (Alternative TV, The Pop Group, XTC, Flying Lizards, Public Image Ltd, The Slits, The Clash, Stiff Little Fingers), «τυπική» dub-reggae και κυκλοφορίες της εταιρείας 2-Tone εκείνης της περιόδου (Aswad, The Members, UB40, Steel Pulse, Dillinger, Linton Kwesi Johnson, The Specials), punk-funk (Basement 5), μεταλλάξεις dub dancefloor και πειραματικές ιδιορρυθμίες. Η συλλογή κάνει εξαιρετική δουλειά στην παρουσίαση της γόνιμης φύσης της dub/punk fusion της περιόδου, προσφέροντας κομμάτια τόσο από γνωστά αγαπημένα όσο και από cult ήρωες.
Ουσιαστικά, η ανθολογία αποτελεί τη συνέχεια του box-set Roots Rock Rebels της Cherry Red, που κυκλοφόρησε το 2024, με τις σημειώσεις να προέρχονται από τον Don Letts. Σε αυτή την έκδοση, το συνοδευτικό κείμενο υπογράφει ο Jah Wobble - που δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι εμφανίζεται στη συλλογή τόσο σόλο όσο και ως μέλος της Public Image Ltd. Ο Wobble αναλογίζεται και επεξεργάζεται τη «διασταύρωση των δύο μορφών μουσικής της επαναστατικής μουσικής από τα τέλη της δεκαετίας του '70 έως τις αρχές της δεκαετίας του '80» στην οποία αναφέρθηκε ο Letts στο αρχικό σετ. Ομοίως, η μουσική σε αυτή τη γιγαντιαία συλλογή 57 κομματιών βασίζεται σε αυτά τα θεμέλια καθώς εξετάζει την χρονική περίοδο 1978-1984.
Turn On the Bass!
DISC ONE
1. Alternative TV - Life After Dub
2. Steel Pulse - Prodigal Son Dub (Extended Mix)
3. XTC - Super Tuff
4. Demon Preacher - Perfect Dub (Pink Knicker Dub)
5. The 4th Street Orchestra - Higking Ranher
6. Marie Pierre - Walk Away (Version)
7. The Flying Lizards - Crab Claw
8. The Pop Group - She Is Beyond Good And Evil
9. The Members - Stand Up And Spit
10 Public Image Ltd - Part 2 Megga Mix (aka Half Mix/ Megga Mix)
11. Dillinger - Funky Punk
12. The Slits - Newtown
13. The Clash - Justice Tonight/Kick it Over
14. Electric Chairs - J’attends Les Marines (Dub Edit)
15. Red Beat - Machines In Motion
16. Stiff Little Fingers - Bloody Dub
17. Family Fodder - Bass Adds Bass
18. Fashiøn - Silver Blades (A Deeper Cut)
DISC TWO
1. The Ruts - Love In Vain
2. X-O-Dus - English Black Boys (Edit)
3. Shoes For Industry - Sheepdog Trial Inna Babylon
4. Basement 5 - Silicon Chip
5. The Twinkle Brothers - Free Us (Dub)
6. The Good Missionaries - Bending A Border (Dub Version)
7. The Specials - Man At C&A
8. Max Splodge - Bicycle Seat (Dub)
9. Linton Kwesi Johnson - Brain Smashing (Dub)
10. The Jam - Pop Art Poem
11. Suns Of Arqa - Acid Tabla Dub
12. Prince Far I - Throw Away Your Gun (Dub)
13. The Selecter - Last Tango In Dub
14. Creation Rebel & New Age Steppers - Threat To Creation
15. Garland Jeffreys - Escape Goat Dub (Single Version)
16. George Dekker - The Other Side Of Atlantic Road (Dub)
17. The Chicken Granny - Quit The Body
18. Thompson Twins - A Dub Product
19. Jah Wobble, Jaki Liebezeit, Holger Czukay - How Much Are They? (12” Version)
20. Alan Pellay - Demonic Forces
DISC THREE
1. Surface Mutants - Train Dub
2. UB40 - Present Arms In Dub
3. London Underground - Dreams Are Better
4. Cook The Books - Gone To Black
5. The X-Certs - Untogether
6. The Mothmen - Afghani Dub
7. A Certain Ratio - Rialto
8. The Boomtown Rats - House On Fire (12” Dub Version)
9. Jazz Insects - Elephants
10. Sir Horatio - Abracadubra
11. Aswad - Dub Fire
12. Mad Professor - English Connection
13. Mark Stewart & The Maffia - Learning To Cope With Cowardice
14. Mr Amir - Reasons To Live
15. Bad Manners - Devil’s Dub
16. 23 Skidoo - Fire
17. Singers And Players - Alla La -Dreadlocks Soldier
18. Restriction - Re-Action
19. Lost Cherrees - Escalation Dub
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:
Ο Bob Marley και ένα χόμπι που του έγινε συνήθεια και τελικά νέμεση…
Ο Keith Richards στην Τζαμάικα...
Arhoolie Records: blues, folk, jazz, beat λογοτεχνία και αριστερό ήθος...
Βob Marley: Μερικές φωτογραφίες, δέκα αποφθέγματα και μια ιστοριούλα...
15 πράγματα που ίσως δεν ξέρετε για τον Bob Marley...
Πώς ο Lee «Scratch» Perry διαμόρφωσε τον ήχο της ρέγκε...
O Peter Tosh και ο αγώνας του λαού των Παλαιστινίων...
Θανάσης Μήνας
Ο Θανάσης Μήνας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Σπούδασε δημοσιογραφία, είναι ραδιοφωνικός παραγωγός (Rock FM, Ρόδον 94,4, Εν Λευκώ, Στο Κόκκινο) και αρθρογραφεί κυρίως για θέματα σχετικά με τη μουσική και το βιβλίο (Αυγή, Εποχή, Fractal Press, Merlin’s Music Box, Avopolis, The Zone)
Θανάσης Μήνας
Ο Θανάσης Μήνας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Σπούδασε δημοσιογραφία, είναι ραδιοφωνικός παραγωγός (Rock FM, Ρόδον 94,4, Εν Λευκώ, Στο Κόκκινο) και αρθρογραφεί κυρίως για θέματα σχετικά με τη μουσική και το βιβλίο (Αυγή, Εποχή, Fractal Press, Merlin’s Music Box, Avopolis, The Zone)
Θανάσης Μήνας
Ο Θανάσης Μήνας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Σπούδασε δημοσιογραφία, είναι ραδιοφωνικός παραγωγός (Rock FM, Ρόδον 94,4, Εν Λευκώ, Στο Κόκκινο) και αρθρογραφεί κυρίως για θέματα σχετικά με τη μουσική και το βιβλίο (Αυγή, Εποχή, Fractal Press, Merlin’s Music Box, Avopolis, The Zone)
